فصل اول

بهداشت فردي

ماده 1 :كليه متصديان و كارگران و اشخاصي كه در مراكز تهيه ، توليد و توزيع و نگهداري و فروش و وسايط نقليه حامل مواد خوردني ، آشاميدني ، آرايشي و بهداشتي و اماكن عمومي اشتغال دارند ، موظفند دوره ويژه بهداشت عمومي را بترتيبي كه معاونت سلامت وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشكي تعيين و اعلام مي نمايد گذرانده و گواهينامه معتبر آنرا دريافت دارند .

تبصره 1- مديريت و يا تصدي و اشتغال بكار در هريك از كارگاهها و كارخانجات و مراكز و اماكن و وسايط نقليه موضوع اين آئين نامه بدون داشتن گواهينامه معتبر موضوع ماده 1 ممنوع است .

تبصره 2- استخدام يا بكارگيري اشخاص فاقد گواهينامه معتبر مندرج در ماده 1 اين آئين نامه در هريك از كارگاهها و كارخانجات و اماكن و مراكز  و وسايط نقليه مذكور ممنوع است .

تبصره 3- اشخاصي مانند صندوقدار ، باغبان ، نگهبان ، راننده و نظاير آنها كه در اماكن موضوع اين آئين نامه شاغل بوده ليكن با مواد غذايي ، آرايشي و بهداشتي ارتباط مستقيم ندارند از شمول ماده 1 فوق و تبصره هاي 1 و 2 آن مستثني مي باشد .

ماده 2 : كليه متصديان ، مديران ، كارگران و اشخاصي كه مشمول ماده 1 اين آئين نامه مي باشند موظفند كارت معاينه پزشكي معتبر در محل كار خود داشته و هنگام مراجعه بازرسين بهداشت ارائه نمايند .

تبصره 1- كارفرمايان موظفند هنگام استخدام اشخاص گواهينامه معتبر ماده 1 و كارت معاينه پزشكي آنان را ملاحظه و ضمن اطمينان از اعتبار آن در محل كسب نگهداري نمايند .

تبصره 2- كارت معاينه پزشكي منحصرا از طرف مراكز بهداشت شهرستان يا مراكز بهداشتي درماني شهري و روستايي وابسته به وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشكي صادر خواهد شد . مدت اعتبار كارت فوق براي دارندگان ، اغذيه ، ساندويچ ، بستني و آبميوه فروشان و قنادان و مشاغل مشابه و نيز كارگران كارگاهها و كارخانجات توليد مواد غذايي و بهداشتي فاسد شدني 6 ماه و براي ساير مشاغل موضوع اين آئين نامه حداكثر يكسال مي باشد .

ماده 3 : متصديان و كارگران اماكن و مراكز و كارگاهها و كارخانجات ووسايط نقليه موضوع اين آئين نامه موظفند رعايت كامل بهداشت فردي و نظافت عمومي محل كار خود را نموده و به دستوراتيكه از طرف بازرسين بهداشت داده ميشود عمل نمايند .

ماده 4 : كليه اشخاصي كه در اماكن و مراكز و وسايط نقليه موضوع اين آئين نامه كار مي كنند بايد ملبس به لباس كار و روپوش تميز و برنگ روشن باشند .

تبصره 1- كليه تهيه كنندگان مواد غذايي نظير آشپزان ، نانوايان و مشاغل مشابه و نيز كارگران كارگاهها و كارخانجات توليد مواد غذايي و بهداشتي كه با اين مواد ارتبا ط مستقيم دارند ملزم به پوشيدن روپوش سفيد و كلاه و اشخاصي مانند شاغلين و فروشندگان اغذيه و ساندويچ ، آبميوه ، بستني ، شيرينيجات ، كله و پاچه ، جگركي و مشابه آنها علاوه بر روپوش و كلاه ملزم به استفاده از دستكش در حين كار مي باشند .

تبصره 2- در رستورانها و چايخانه هاي سنتي افراديكه در امر پذيرايي شركت داشته و با غذا سروكار دارند ملزم به پوشيدن روپوش و كلاه سفيد بوده و ساير افراد مي توانند از لباسهاي محلي استفاده كنند .

ماده 5 : متصديان اماكن و مراكز و كارگاهها و كارخانجات موضوع اين آئين نامه موظفند براي هر يك از شاغلين خود جايگاه محفوظ و مناسبي بمنظور حفظ لباس و ساير وسايل در محل تهيه نمايند .

ماده 6: متصديان مراكز و اماكن و كارگاهها و كارخانجات ووسايط نقليه موضوع اين آئين نامه موظفند از ورود و دخالت افراد متفرقه به امور توليد و تهيه و طبخ و حمل و نقل و توزيع و فروش مواد غذايي جلوگيري نمايند .

ماده 7: متصديان مراكز و اماكن و كارگاهها و كارخانجات ووسايط نقليه موضوع اين آئين نامه موظفند به تناسب تعداد كارگران خود بازاء هر كارگر حداقل 5/2 متر مربع اطاق استراحت مطابق با موازين بهداشتي تهيه نمايند .

تبصره  : در هر حال مساحت اطاق استراحت نبايد كمتر از 5/7 متر مربع و ارتفاع سقف آن نبايد كمتر از 8/2 متر باشد .

ماده 8: متصديان كارگاهها و كارخانجات مواد غذايي و بهداشتي موضوع اين آئين نامه موظفند در صورت لزوم آشپزخانه ، انبارمواد غذايي  اوليه و سالن غذاخوري بافضاي كافي به تناسب تعداد كارگران و شاغلين با شرايط كاملا بهداشتي مطابق با ضوابط وزارت بهداشت ، درمان وآموزش پزشكي در محل كارگاه يا كارخانه ايجاد نمايند .

ماده 9 : هر كارگا ه موظف به داشتن كليه وسايل نظافت , شستشو و استحمام اختصاصي ميباشد .

ماده 10 : اشخاصي كه به نحوي از انحاء با طبخ و تهيه و توزيع مواد غذايي سرو كاردارند ، در حين كار شخصا حق دريافت بهاي كالاي فروخته شده را از مشتري نخواهند داشت .

تبصره – شاغلين محلهائي مانند ميوه و سبزي فروشي ، عطاري ، سقط فروشي ، بقالي و فروشندگان مواد غذايي  بسته بندي شده ، همچنين فروشندگان آن گروه از مواد غذائي كه بدون شستشو يا پخت و پز بمصرف نميرسند از شمول اين ماده مستثني ميباشند .

ماده 11: جعبه كمكهاي اوليه با مواد و وسايل مورد نياز در محل مناسب نصب گردد .

ماده 12:كارگران كارگاهها و كارخانجات و اماكني كه با پخت و فرآوري مواد غذايي سرو كار دارند هم چنين كارگران كشتارگاهها و محلهايي مانند آنها موظفند هر روز قبل از شروع و بعد از خاتمه كار استحمام نمايند .

ماده 13: استعمال دخانيات توسط متصديان و كارگران مشمول اين آئين نامه در حين كار ممنوع است .

ماده 14: فروش و عرضه سيگار در كارگاهها و كارخانجات و اماكن و مراكز و محلهاي موضوع اين آئين نامه ممنوع است .

تبصره 1- اماكن و مراكز و محلهائيكه داراي مجوز و عامليت عرضه دخانيات هستند از شمول ماده 14مستثني مي باشند .

تبصره 2- فروش سيگار به افراد كمتر از 18 سال در اماكن و مراكز موضوع اين آئين نامه ممنوع است .

 ماده 15 : مصرف هرگونه محصولات دخانياتي در محوطه هاي عمومي كارگاهها ؛ كارخانجات و اماكن و مراكز و محلهاي  موضوع اين آئين نامه ممنوع است .

تبصره 1- متصديان ، مسئولين و يا كارفرمايان محلهاي موضوع اين آئين نامه مسئول اجراي مفاد ماده 15 بوده و موظفند ضمن نصب تابلوهاي هشدار دهنده در نقاط مناسب و در معرض ديد از مصرف دخانيات جلوگيري كنند .

تبصره 2- متصديان ، مسئولين و يا كارفرمايان موضوع تبصره 1 مي توانند محل مشخصي را كه كاملا؛ از محلهاي معمولي و عمومي جدا باشد جهت افراديكه مي خواهند دخانيات مصرف كنند در نظر بگيرند .

فصل دوم

شرايط ساختماني و بهداشتي مراكز تهيه ، توليد ، توزيع ، نگهداري و فروش مواد غذايي و اماكن عمومي

ماده 16: كف ساختمان بايد داراي شرايط زير باشد :

الف ) از جنس مقاوم ، صاف ، بدون درز وشكاف و قابل شستشو باشد .

ب ) داراي كف شور به تعداد مورد نياز ، مجهز به شتر گلو بوده و نصب توري ريز روي آن الزاميست .

ت ) داراي شيب مناسب بطرف كف شور فاضلاب باشد .

ماده 17 : ساختمان ديوار از كف تا سقف از مصالح مقاوم بوده و طوري باشد كه از  ورود حشرات و جوندگان جلوگيري بعمل آورد .

تبصره 1- سطح ديوارها بايد صاف ، بدون درز و شكاف و برنگ روشن باشد .

ماده 18 : پوشش ديوارها بايد متناسب با احتياجات و لوازم مربوط به نوع كار و بر حسب مشاغل مختلف ، بشرح تبصره هاي ذيل باشد :

تبصره 1- پوشش بدنه ديوار كارگاههاي تهيه مواد غذايي ، آشپزخانه ، آبدارخانه ، انبار مواد غذايي ، ميوه و سبزي فروشي ، حمام ، مستراح ، دستشويي ، رختشويخانه بايد از كف تا زير سقف و در مورد كارگاهها و كارخانجات توليدي مواد غذايي تا ارتفاع حداقل چهار متر كاشي ، سنگ يا سراميك و ديوار كارخانجات از ارتفاع چهار متر به بالا مي تواند از سيمان صاف و صيقلي برنگ روشن باشد .

تبصره 2- پوشش بدنه ديوارانبارهاي بزرگ مانند انبارهاي عمومي و امثال آنها و بنكداريها ميتوانند از مصالح ديگر مانند سنگ و سيمان صاف و صيقلي  و برنگ روشن باشد .

تبصره 3- سطح ديوار سالنهاي پذيرايي تا ارتفاع حداقل 120 سانتيمتر از كف با سنگهاي صيقلي با سراميك و يا كاشي و از ارتفاع 120 سانتيمتري تا زير سقف با رنگ روشن قابل شستشو پوشيده شود .

تبصره 4- پوشش بدنه ديوارهاي مراكز تهيه و فروش مواد غذايي از قبيل كبابي ، جگركي ، كله . پاچه ، سيراب و شيردان ، ساندويچ و اغذيه ، پيتزا ، مرغ كنتاكي ، قهوه خانه و نظاير آنها بر حسب نوع بشرح زير باشد :

بند 1- چنانچه محل طبخ در مراكز فوق الذكر از سالن پذيرايي جدا سازي شده باشد قسمت طبخ مشمول تبصره 1 و قسمت پذيرايي مشمول تبصره 3 ماده 18 فوق الذكر مي باشد .

بند 2 – چنانچه محل طبخ از سالن پذيرايي جدا نشده باشد كليه مراكز مذكور مشمول تبصره 1 ماده 18 ميباشند .

تبصره 5 – سطح بدنه ديوارهاي مراكز فروش انواع شيريني ، خشكبار و آجيل ، خواربار فروشي ، لبنيات فروشي ، انواع نان فروشي و عطاري تا ارتفاع 120 سانتيمتر با سنگ يا كاشي و يا سراميك و از ارتفاع 120 سانتيمتر تا زير سقف با رنگ قابل شستشو پوشيده شود .

تبصره 6- پوشش بدنه ديوارهاي مراكز فروش انواع گوشت و فرآورده هاي گوشتي (قصابي ، مرغ و ماهي ، سوسيس و كالباس و مواد پروتئيني ) بايد از كف تا زير سقف كاشي يا سراميك با سطح صاف يا سنگ صيقلي باشد .

تبصره 7- پوشش بدنه ديوراهاي نانوائيهاي سنتي و كارگاههاي پخت انواع نانهاي ماشيني و ساندويچي و فانتزي و انبار آرد و شكر آنها بايد از كف تا زير سقف از جنس كاشي يا سراميك با سطح صاف يا سنگ صيقلي باشد .

تبصره 8- سطح بدنه ديوارهاي سالن آرايشگاهها از كف تا زير سقف با رنگ روغني قابل شستشو پوشيده شود . بديهي است پوشش بدنه ديوارهاي دستشوئي ، سوشويي و مستراح در آرايشگاهها بايد از كف تا زير سقف با كاشي يا سراميك صاف و يا سنگ صيقلي باشد .

تبصره 9- پوشش سطح ديوار سالنهاي پذيرايي در رستورانها و چايخانه هاي سنتي بايد ضمن دارا بودن طرح و حالت سنتي از كف تا زير سقف از مصالح مقاوم ، صاف ، بدون فرورفتگي . شكاف و قابل شستشو باشد .

ماده 19: سقف بايد صاف ، حتي الامكان مسطح ، بدون ترك خوردگي و درز و شكاف وهميشه تميز باشد .

تبصره – پوشش سقف آشپزخانه و هرنوع محل طبخ و همچنين گرمخانه و دوش حمام بايد از جنس قابل شستشو و برنگ روشن باشد .

ماده 20: وضع درها و پنجره ها بايد داراي شرايط زير باشد :

الف ) درها و پنجره ها از جنس مقاوم ، سالم و بدون ترك خوردگي و شكستگي و زنگ زدگي و قابل شستشو بوده و هميشه تميز باشد .

ب ) پنجره باز شو بايد مجهز به توري سالم و مناسب باشد به نحوي كه از ورود حشرات بداخل اماكن جلوگيري نمايد .

ج ) درهاي مشرف به فضاي باز بايد مجهز به توري سالم و مناسب و همچنين فنردار باشد بطوريكه از ورود حشرات و جوندگان و ساير حيوانات جلوگيري نمايد .

ماده 21  : آب مصرفي بايد مورد تاييد مقامات بهداشتي باشد .

ماده 22 : كليه اماكن و مراكز و كارگاهها و كارخانجات مشمول اين آئين نامه بايد داراي سيستم جمع آوري (و در مورد هتلهاو كارگاهها و كارخانجات سيستم تصفيه ) و دفع بهداشتي فاضلاب مورد تاييد مقامات بهداشتي باشند .

تبصره – هدايت و تخليه هرگونه فاضلاب و پساب تصفيه نشده اماكن و مراكز و كارگاهها و كارخانجات مشمول اين آئين نامه به معابر و جوي و انهار عمومي اكيدا ممنوع ميباشد .

ماده 23 : وضع و تعداد دستشويي بهداشتي و متناسب باشد .

ماده 24: وضع و تعداد توالت و دستشوئي بهداشتي و متناسب باشد .

تبصره – دستشوئي ها بايد مجهز به صابون (ترجيها  صابون مايع ) و خشك كن مناسب و بهداشتي بوده و وجود زباله دان در كنار دستشويي الزامي است .

ماده 25 : براي كارگران بايد دستشوي و توالت مجزا و مجهز به شير آب گرم و سرد و با شرايط لازم بهداشتي در محل مناسب و به تعداد مورد نياز بشرح جدول ذيل وجود داشته باشد .

1)    5-1 نفر كارگر 1 توالت و 1 دستشويي

2)    25-6 نفر ، بازاء هر 10 نفر 1 توالت و 1 دستشويي (25 نفر و از هر كدام 3 دستگاه )

3)    55-26 نفر ، بازاء هر 15 نفر 1 توالت و 1 دستشويي ( 50 نفر از هر كدام 5 دستگاه )

4)    115-56 نفر ، بازاء هر 20نفر 1 توالت و 1 دستشويي ( 100 نفر ا ز هر كدام 7 دستگاه )

5)    266-116 نفر ، بازاء هر 25نفر 1 توالت 1 دستشويي (250 نفر از هر كدام 13 دستگاه )

6)    از 266 نفربه  بالا با زاء هر 30 نفر اضافي 1 توالت و 1 دستشويي

تبصره – وجود توالت و دستشويي بشرح مفاد ماده 25 و بندهاي 1 تا 6 آن براي كارگران مرد و كراگران زن بصورت كاملا جدا و مستقل از هم اجباريست .

ماده 26: حمام مذكور در ماده 12 بايد داراي شرايط مندرج در موارد 15 لغايت 20و27و30و31و37و38 اين آئين نامه بوده و بايد مشابه توالت و دستشويي براي كارگران مرد و كارگران زن بطور جداگانه محاسبه و اعمال و بصورت كاملا جدا و مستقل از هم در محل هاي مناسب وجود داشته باشد .

1)    5-1 نفر ، كارگر 1 دستگاه

2)    20-6 نفر ، بازاء هر 5 نفر 1 دستگاه ( 20نفر 4 دستگاه )

3)    50-21 نفر ، بازاء هر 10 نفر 1 دستگاه ( 50نفر 7 دستگاه )

4)    100-51  نفر ، بازاء هر 20 نفر 1 دستگاه ( 100 نفر 10 دستگاه )

5)    از 100 نفر كارگر به بالا به ازاء هر 20 نفر اضافي يكدستگاه

ماده 27: دستگاه سوخت و نوع مواد سوختي بايد از نوعي باشد كه احتراق بصورت كامل انجام گيرد .

تبصره – نصب هود با ابعاد متناسب ، از جنس مناسب  و مجهز به هواكش با قدرت مكش كافي بالاي دستگاه پخت الزاميست .

ماده 28: محل شستشو و نگهداري ظروف بايد در مجاور محل پخت ومجزا و مستقل از آن باشد .

ماده 29: ظروف بايد در ظرفشويي حداقل دو مرحله اي ( شستشو – آبكشي ) يا توسط دستگاههاي اتوماتيك شسته شود .

تبصره 1- تعداد هر ظرفشويي بايد متناسب با تعداد ظروف باشد .

تبصره 2- هر لگن يا هر واحد ظرفشويي بايد مجهر به آب گرم و سرد باشد .

تبصره 3- در صورت نداشتن ماشين ظرفشويي ، ظروف پس از شستشو ، در محل مناسب (قفسه مجهز به آب چكان ) و بدون استفاده از پارچه و حوله و امثال آنها خشك و سپس در قفسه مخصوص ظروف نگهداري شود .

ماده 30: قفسه و ويترين و گنجه ها بايد قابل نظافت بوده و مجهز به در و شيشه سالم و هميشه تميز و فاصله كف آنها از زمين حدود 20 سانتيمتر باشد .

ماده 31: پيشخوان و ميز كار بايد سالم و سطح آن از جنس قابل شستشو باشد .

تبصره – ميز كاري كه صرفا جهت تهيه مواد غذايي بكار ميرود بايد فاقد هرگونه كشو و يا قفسه بوده و فضاي زير آن نيز مورد استفاده قرار نگيرد .

ماده 32: سبزيجات و صيفي جاتي كه در اماكن عمومي و مراكز عرضه مواد غذايي بصورت خام ، در اختيار مشتريان گذارده ميشود بايد در محل مخصوص ، تميز و با آب سالم و مايع ظرف شويي شستشو شده و پس از گندزدايي آبكشي و مصرف گردد .

ماده 33: انبار مواد غذائي بايد قابل تميز كردن بوده و وضع داخلي آن مطابق يا شرايط مندرج در مواد 16 لغايت 20 و 38لغايت 40 اين آئين نامه و حجم و فضاي آن متناسب با نياز و احتياجات مؤسسه باشد .

تبصره 1- انبار مواد غذائي بايد بنحو مطلوب تهويه و ميزان حرارت و رطوبت آن همواره مورد تاييد مقامات بهداشتي باشد .

تبصره 2- انبار آرد و شكر بايد مطابق نقشه مصوب بالاترين   مقام بهداشتي محل شود .

تبصره 3 – قفسه بندي و پالت گذاري در انبار به نحو مطلوب و مناسب انجام شود .

ماده 34: كليه مواد غذايي فاسد شدني بايد در يخچال و يا سردخانه مناسب نگهداري شود و مدت آن بيش از زماني نباشد كه ايجاد فساد يا تغيير كيفيت نمايد .

تبصره – يخچال و سردخانه بايد مجهز به دماسنج سالم باشد .

ماده 35: قرار دادن مواد غذايي پخته و خام و شسته و نشسته د ركنار هم در يخچال ممنوع بوده و يخچال و سردخانه همواره بايد تميز و عاري از هرگونه بوي نا مطبوع باشد .

ماده 36: عرضه و فروش مواد غذايي آماده مصرف از قبيل انواع ساندويچ ، كباب ، آش ، غذاهاي پخته ، غذاهاي فاسد شدني ، شربت آلات ، نوشيدنيهاي فله ، ترشيجات . شور و خيارشور ، شيريني جات ، انواع تنقلات و خشكبار و آجيل فله و امثال آنها بصورت دوره گردي ممنوع است .

ماده 37: تهويه مناسب بايد به نحوي صورت گيرد كه هميشه هواي داخل اماكن سالم ، تازه ، كافي و عاري از بو باشد .

ماده 38: در فصل گرما حداكثر درجه حرارت داخل اماكن نبايد بيشتر از 30درجه سانتيگراد باشد .

ماده 39: شدت روشنايي نور طبيعي يا مصنوعي در آشپزخانه 100 تا 200 لوكس ، آرايشگاه 200 تا 500 لوكس ، نانوايي 100 تا 300 لوكس ، محلهاي فرآوري و توليد و بسته بندي 150 تا 200 لوكس (بسته به نوع كار ) و در محوطه عمومي و انبار مراكز و اماكن كارگاهها و كارخانجات موضوع اين آئين نامه بايد حداقل 100 لوكس و در راهرو ، سرسرا ، رختكن ، توالت ، دستشوئي  و حمامها بايد بين 50 تا 150 لوكس باشد .

ماده 40 : براي جلوگيري از حريق و انفجار و ساير خطرات احتمالي بايد پيش بيني هاي لازم با توجه به حجم كار و نوع فعاليت و تعداد كارگران بعمل آيد .

كارگاهها و كارخانجات توليدي مواد غذايي و بهداشتي مشمول اين آئين نامه و هم چنين هتلها و متل ها و امثال آنها موظفند زباله توليدي را همواره بطريقه كاملا بهداشتي جمع آوري نگهداري موقت ، حمل و نقل و دفع نمايند بطوريكه اقدامات آنها مورد تاييد مقامات بهداشتي باشد .

ماده 41 : كارگاهها و كارخانجات توليدي مواد غذايي و بهداشتي مشمول اين آئين نامه و هم چنين هتلها و امثال آنها موظفند زباله توليدي را همواره بطريقه كاملاً  بهداشتي جمع آوري نگهداري موقت , حمل و نقل و دفع نمايند بطوريكه اقدامات آنها مورد تاييد مقامات بهداشتي باشد .

ماده 42: زباله دان درپوش دار ، زنگ نزن ، قابل شستشو ، قابل حمل و با حجم مناسب و تعداد كافي موجود باشد .

تبصره – زباله دان بايد مجهز به كيسه زباله و در محل مناسبي قرار گرفته و اطراف آن همواره تميز باشد  .

ماده 43: مگس ، پشه  و ساير حشرات ، سگ ، گربه و موش و ساير حيوانات بهيچ وجه نبايد در داخل اماكن و كارگاهها و كارخانجات ديده شوند .

تبصره – وجود سگ نگهبان در كارخانجات و محلهاي مشابه ، مشروط بر اينكه به هيچ وجه با محلهاي تهيه ، توليد ، نگهداري و توزيع مواد غذايي و افراد شاغل در اين قسمتها در ارتباط و تماس نباشدبلامانع است .

ماده 44: نقشه كليه ساختمانهاي اماكن عمومي و مراكز و كارگاهها و كارخانجات موضوع اين آئين نامه به منظور انطباق با موازين بهداشتي قبل از اجرا بايد به تصويب مقامات مسئول برسد .

ماده 45 : اماكني كه اجازه قبول مسافر دارند بايد علاوه بر رعايت كليه موارد بهداشتي واجد شرايط زير باشند :

تبصره 1- در هر اطاق تعداد تختخوابها بايد طوري باشد كه براي هر تخت حداقل 5 متر مربع مساحت منظور گردد .

تبصره 2- هر اطاق داراي دستشوئي مجهز به صابون (ترجيحا صابون مايع ) باشد .

تبصره 3- در هر طبقه بازاء هر 18 تخت حداقل دو دستگاه  مستراح (يكدستگاه مردانه و يكدستگاه زنانه ) با شرايط كاملا بهداشتي وجود داشته باشد .

تبصره 4- تعداد دوش آب گرم و سرد در هر طبقه از ساختمان نبايد كمتر از مجموع تعداد مستراحهاي همان طبقه باشد .

تبصره 5- در صورتيكه در داخل اطاقها امكانات صحيح و قابل قبول براي آشپزي وجود نداشته باشد وجود آبدارخانه با شرايط بهداشتي و مجهز در هر طبقه الزاميست .

تبصره 6- پله بايد داراي حفاظ و روشنائي كافي (حداقل 100 لوكس ) بوده و لغزنده نباشد ، ارتفاع پله حداكثر 18 سانتيمتر و عرض آن حداقل 30 سانتيمتر باشد .

تبصره 7- البسه و لوازم پارچه اي مانند ( حوله ، ملحفه ، روبالشي ، پرده ، پتو و امثالهم ) بايد با دستگاههاي اتوماتيك د رمحل مناسب كه مطابق نقشه استاندارد وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشكي باشد ، شستشو ، ضد عفوني ، خشك و اطو شود .

ماده 46:  وجود هرگونه حوض با حوضچه پاشوي و امثال آن ممنوع ميباشد . مگر در استخرهاي شنا مطابق مفاد ماده 58 اين آئين نامه .

تبصره – در رستورانها و چايخانه هاي سنتي ، حوضچه هاي آب نما طوري طراحي گردند كه همواره در آنها آب در گردش بوده و امكان دسترسي به آب براي مشتريان و اطفال آنها فراهم نگردد .

ماده 47:  نگهداري هرگونه وسايل اضافي و مستهلك و مستعمل و مواد غذايي غير قابل مصرف و ضايعات د رمحل كار ممنوع است .

ماده 48: نصب دستگاه كلرزني و سيستم تصفيه آب در استخرهاي شنا الزامي است و كلر باقيمانده و  PH  آب استخر ميبايست روزانه و به دفعات كافي اندازه گيري و در دفتر مخصوص ثبت و هنگام مراجعه بازرسين بهداشت محيط براي كنترل ارائه گردد .

تبصره – ميزان كلر باقيمانده در آب استخر مي بايست بين 1 تا 5/3 ميلي گرم در ليتر ( حسب نظر مقامات بهداشتي ) و  PH   آن  حدود 2/7 تا 8 و بالاخره مشخصات فيزيكي ، شيميايي و باكتريولوژيكي آن مطابق ضوابط وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشكي باشد .

ماده 49: درجه حرارت آب در استخر سرپوشيده بايد حدود 25 درجه سانتيگراد باشد و درجه حرارت هواي اطراف استخر نبايد بيش از 5 درجه سانتيگراد گرمتر و يا يك درجه سانتيگراد سردتر از آب استخر باشد .

ماده 50 :  حداقل مساحت مورد نياز براي هر شناگر در استخر هاي مخصوص شنا گران (با عمق متوسط حدود 8/1 متر ) معادل 5/1 متر مربع و در استخرهاي آموزشي (با عمق متوسط حدود 1 متر ) برابر با 8/1 متر مربع مي باشد .

تبصره – در استخرهاي چند منظوره لازم است مساحت مورد نياز براي هر نفر در هر قسمت بر اساس نوع بهره برداري از همان قسمت محاسبه و اعمال شود .

ماده 51:  شناگران بايستي قبل از ورود و به هنگام خروج از محوطه استخر دوش گرفته و بدن خود را كاملا شستشو نمايند ، مسئوليت اجراي آن بعهده مدير استخر ميباشد .

ماده 52:  استخر بايد مجهز به دوش آب سرد و گرم بوده و حداقل تعداد آن به تناسب مدت زمان استفاده در هر نوبت استخر بشرح زير باشد .

الف ) براي هر نوبت 2 ساعته ، بازاء هر 5 نفر شناگر يكدستگاه دوش بهداشتي آب سرد و گرم

ب ) براي هر نوبت 3 ساعته  ، بازاء هر 7 نفر شناگر يكدستگاه دوش بهداشتي آب سرد و گرم

ج ) براي هر نوبت4  ساعته ، بازاء هر 10 نفر شناگر يكدستگاه دوش بهداشتي آب سرد و گرم

د ) براي هر نوبت 6 ساعته ، بازاء هر 20نفر شناگر يكدستگاه دوش بهداشتي آب سرد و گرم

ماده 53: بازاء هر 40 نفر شناگر بايد حداقل يكدستگاه مستراح با شرايط كاملا بهداشتي وجود داشته باشد .

ماده 54:  بازاء هر 75 نفر شناگر بايد حداقل يكدستگاه دستشوئي مجهز به آب سرد و گرم با شرايط كاملا بهداشتي وجود داشته باشد .

ماده 55:  رختكن بايد داراي وسعت كافي و متناسب با تعداد كمدها بوده و موازين بهداشت عمومي در آن رعايت گردد.

ماده 56: بازاء هر شنا گر در هر نوبت استفاده از استخر بايد جايگاه محفوظ و مناسب براي حفظ لباس شناگران وجود داشته باشد .

ماده 57: توزيع و استفاده از وسايلي مانند مايو، حوله ، كلاه ، دمپايي ، بيني بند ، لنگ ، تيغ ، شانه ، برس و امثال آنها بصورت مشترك در حمامها و آرايشگاهها و استخرهاي شنا و محلهاي مشابه ممنوع و مسئوليت آن متوجه مدير و متصدي مكان مي باشد .

ماده 58: حوضچه محتوي مايع ضد عفوني كننده بمنظور ضد عفوني پاي شناگران بنحوي تعبيه گردد كه شناگران بعد از دوش گرفتن و قبل از ورود به محوطه استخر الزاما از داخل آن عبور نمايند .

ماده 59: پوشش سطح محوطه اطراف استخر علاوه بر شرايط مندرج در ماده 16 اين آئين نامه بنحوي باشد كه موجب لغزندگي و بروز حادثه براي شناگران نشود . ضمنا شستشو و ضد عفوني مرتب محوطه استخر الزامي است .

ماده 60: ابعاد و مشخصات فني ساختمان استخر و تجهيزات و تاسيسات آن بايد مطابق نقشه مصوب سازمانهاي مسئول مربوطه باشد .

ماده 61: لازم است آبسردكن مناسب و به تعداد كافي براي استفاده شناگران در محوطه استخر وجود داشته باشد .

ماده 62: شرايط بهداشتي بوفه و رستوران موجود در محوطه استخر مشمول مواد مربوطه مندرج در فصل پنجم اين آئين نامه مي باشد .

ماده 63: وضعيت ساختماني و شيب بندي موج شكن و سرريز استخر بايد بنحوي باشد كه مانع برگشت آب بداخل استخر شود .

ماده 64: حضور نجات غريق واجد شرايط و متناسب با تعداد شناگران در محوطه استخر الزاميست .

ماده 65: وجود وسايل نجات غريق از قبيل چوب ، تيرك ، لوله عصائي شكل ، حلقه نجات ، تيوپ ، طناب و ساير وسايل مورد نياز در محل استخر الزامي است .

فصل سوم

وسايل و لوازم كار

ماده 66: ظروف مورد استفاده بايد داراي شرايط زير باشد .

1)    ظروف شكستني بايد تميز ، بدون ترك خوردگي و لب پريدگي باشد .

2)  وسايل و ظروف فلزي كه براي تهيه و نگهداري و مصرف مواد غذايي بكار ميروند بايد سالم ، صاف و بدون زنگ زدگي باشد .

3)   وسايل و ظروف غذا بايد پس از هر بار مصرف شسته ، تميز و بر حسب ضرورت ضدعفوني گرديده و در ويترين يا گنجه مخصوص كه محفوظ باشد نگهداري شود .

ماده 67: استفاده از ظروف و وسايل مشروحه زير ممنوع مي باشد :

1)    ديگ و ظروف مسي اعم از اينكه سفيدكاري شده يا نشده باشد .

2)    گوشت كوب و قاشق چوبي و سربي

3)    قندان بدون درپوش مناسب

4)    ظروف فاقد در ثابت و مخصوص براي عرضه موادي از قبيل نمك ، فلفل ، سماق ، شكر و امثال آنها

5)  هر نوع ظروف و ابزار يكه توسط وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشكي غير مجاز شناخته و آگهي مي شود .

ماده 68: جنس و مشخصات ظروف ، وسايل ودستگاههايي كه براي مراحل مختلف توليد و بسته بندي مواد خوردني ، آشاميدني ، آرايشي و بهداشتي د ركارگاهها و كارخانجات توليد اين مواد بكار مي روند بايد مورد تاييد وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشكي باشد .

ماده 69: مواد غذايي مانند بستني ، آبميوه ، انواع لبنيات و امثال آنها بايد در ظروف بسته بندي يكبار مصرف مورد تاييد وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشكي و ساخته شده از مواد اوليه نو ( غير باز يافتي ) و مرغوب و حتي الامكان تجزيه پذير و همواره سالم ، تميز و بهداشتي عرضه گردد.

تبصره – آن دسته از مواد غذايي مذكور در ماده فوق كه توسط واحدهاي توليدي مجاز و داراي پروانه هاي معتبر بهداشتي تهيه و بطرق مجاز ديگر بسته بندي و عرضه ميشوند از شمول ماده مذكور مستثني مي باشند .

ماده 70: سطح ميزها بايد صاف ، تميز ، سالم ، بدون درز و روكش آنها از جنس قابل شستشو و به رنگ روشن باشد .

ماده 71: صندليها و نيمكتها بايد سالم و تميز باشد .

ماده 72: براي هر مسافر تازه وارد بايد از ملحفه ، روبالشي و شمد تميز و سالم استفاده شود و تعويض آنها حداقل هر سه روز يكبار اجباريست .

ماده 73: استفاده از لحاف ، پتو، تشك و بالش كثيف و مندرس و بدون ملحفه ممنوع است .

ماده74: استفاده از تختخوابهائي كه داراي پارگي يا شكستگي و يا گودرفتگي فنر باشد و ايجاد  سر و صداي غير طبيعي نمايند ممنوع است .

ماده 75: استفاده از مواد غير استاندارد از جمله كاغذهاي بازيافتي و كاغذهائيكه تميز نباشد و روزنامه و همچنيي كيسه هاي پلاستيكي جهت پيچيدن و بسته بندي مواد غذايي ممنوع است .

ماده 76: جعبه هاي مقوايي و پاكتهاي كاغذي كه براي بسته بندي مواد غذائي استفاده ميشوند بايد از جنس سالم و استاندارد و كاملا تميز بوده و از نوع بازيافتي نباشد .

ماده 77: ظروف خمير گيري بايد صاف و تميز و بدون درز باشد . نصب شير آب بالاي ظرف خمير گيري لازم است .

تبصره – كوشش شود از دستگاههاي خودكار براي تهيه خمير و ساير مواد مخلوط كردني استفاده گردد.

ماده 78: براي حمل و نقل و جابجايي مواد غذائي فاسد شدني مانند انواع گوشت دام و طيور و آبزيان ، مواد پروتئيني ، فرآورده هاي خام و پخته غذائي دام و طيور و آبزيان ، كله و پاچه و آلايش خوراكي دام ، شير و محصولات لبني و امثال آنها بايد منحصرا از وسائط نقليه مخصوص و مجهز به سردخانه سالم و مناسب استفاده شود .

ماده 79: براي حمل و نقل و جابجايي هر نوع ماده غذائي كه بدون شستشو و پخت و پز مجدد بمصرف ميرسد ، همچنين انواع نان ، شيرينيجات ، خشكبار و امثال آنها بايد از وسائط نقليه مخصوص و مجهز به اطاقك محفوظ و مناسب ، تميز و بهداشتي استفاده شود .

ماده 80: براي حمل و نقل مواد اوليه مصرفي و محصولات نهايي كارگاهها و كارخانجات توليد مواد غذائي ، حبوبات ، غلات ، ميوه جات ، سبزيجات بايد صرفا از وسايط نقليه مخصوص حمل و نقل اين مواد كه مورد تاييد وزارت بهداشت ،درمان  و آموزش پزشكي باشد استفاده شود .

ماده 81: كليه افرادي كه در وسائط نقليه موضوع مواد 78 لغايت 80 فوق الذكر با جابجائي مواد غذائي سروكار دارندمشمول ماده2 اين آئين نامه در خصوص اخذ كارت معاينه پزشكي و تبصره هاي ذيل آن مي باشند .

ماده 82: صاحبان وسايط نقليه موضوع اين آئين نامه موظفند قبل از بهره برداري از آنها مجوز حمل و نقل مواد غذائي توسط وسيله نقليه مربوطه را از وزارت بهداشت اخذ نمايند .

تبصره – حمل و نقل هرنوع كالاي  غير از مواد غذائي توسطوسايط نقليه مجاز حمل اين مواد ممنوع و علاوه بر اخذ جريمه موجب توقف وسيله نقليه متخلف بمدت حداقل يكماه خواهد شد .

ماده 83: حمل و نقل مواد غذائي و بهداشتي موضوع مواد 78 لغايت 80 اين آئين نامه توسط وسايط نقليه غير مجاز ممنوع و علاوه بر اخذ جريمه ، موجب توقف وسيله نقليه متخلف بمدت حداقل يكماه خواهد شد .

ماده 84: استفاده از انبرك مخصوص از جنس استنلس استيل براي برداشتن دانه هاي شيريني جات  خرما ، خيارشور ، قطعات پنير ، حلوا و امثال آنها الزاميست .

فصل‌ چهارم‌

  وظايف‌ مسئول‌ بهداشت‌ محل‌ و مأمورين‌ نظارت‌ و تكاليف‌ صاحب‌ يا مدير محلهاي‌ مشمول‌ قانون‌

ماده‌ 85 : مأموريني‌ كه‌ از طرف‌ وزارت‌ بهداشت‌ ، درمان‌ و آموزش‌ پزشكي‌ براي‌ نظارت‌ و بازرسي‌ بهداشتي‌ ازمحلهاي‌ مشمول‌ قانون‌ اصلاح‌ ماده‌ 13 قانون‌ مواد خوردني‌ ،آشاميدني‌ ،آرايشي‌ و بهداشتي‌ تعيين‌ مي‌ شوندموظفند متخلفين‌ از مقررات‌ بهداشتي‌ را با ذكر تخلف‌ و تنظيم‌ گزارش‌ به‌ مسئول‌ بهداشت‌ محل‌ معرفي‌ نمايند .

تبصره‌ 1 - مسئول‌ بهداشت‌ محل‌ رئيس‌ مركز بهداشت‌ شهرستان‌ يا رئيس‌ مركز بهداشتي‌  درماني‌ شهري‌ ياروستائي‌ است‌ كه‌ با تشخيص‌ و ابلاغ‌ معاون‌ امور بهداشتي‌ دانشگاه‌ يا دانشكده‌ علوم‌ پزشكي‌ و خدمات‌بهداشتي‌ درماني‌ محل‌ تعيين‌ مي‌ شوند .

تبصره‌ 2 - مأمور نظارت‌ يا بازرس‌ بهداشت‌ به‌ كاردان‌ يا كارشناسي‌ گفته‌ مي‌ شود كه‌ دوره‌ مخصوص‌ بهداشتي‌را گذرانده‌ و از طرف‌ وزارت‌ بهداشت‌ ، درمان‌ و آموزش‌ پزشكي‌ يا دانشگاههاي‌ علوم‌ پزشكي‌ و خدمات‌بهداشتي‌ درماني‌ كشور براي‌ امور بازرسي‌ و نظارتي‌ در زمينه‌ مسائل‌ بهداشت‌ محيطي‌ و بهداشت‌ مواد غذايي‌بكار گمارده‌ شده‌ و داراي‌ كارت‌ بازرسي‌ باشد .

تبصره‌ 3 - كارت‌ بازرسي‌ كارت‌ مخصوص‌ مدت‌ داري‌ است‌ كه‌ عكس‌ بازرس‌ روي‌ آن‌ الصاق‌ و مشخصات‌كامل‌ شناسنامه‌ اي‌ ، تحصيلاتي‌ و شغلي‌ وي‌ در آن‌ درج‌ شده‌ باشد . اين‌ كارت‌ منحصرأ توسط وزارت‌ بهداشت‌، درمان‌ و آموزش‌ پزشكي‌ ( با امضاي‌ وزير ) يا دانشگاههاي‌ علوم‌ پزشكي‌ و خدمات‌ بهداشتي‌ و درماني‌  ( باامضاي‌ رئيس‌ دانشگاه‌ ) براي‌ بازرسين‌ موضوع‌ تبصره‌ 2 فوق‌ صادر و هرگونه‌ سوء استفاده‌ از آن‌ جرم‌ محسوب‌مي‌ شود .

ماده‌ 86 : مسئول‌ بهداشت‌ محل‌ در صورت‌ تائيد گزارش‌ مأمور نظارت‌ ، علاوه‌ بر معرفي‌ صاحب‌ يا مديرمؤسسه‌ و يا صاحب‌ يا راننده‌ وسيله‌ نقليه‌ به‌ دادگاه‌ ، كتبأ به‌ وي‌ اخطار مي‌ نمايد ظرف‌ مدت‌ معين‌ ( 15 روز تادوماه‌ حسب‌ نوع‌ و تعداد نواقص‌ ) ، نواقص‌ بهداشتي‌ را برطرف‌ نمايد .

ماده‌ 87 : در صورتيكه‌ پس‌ از انقضاي‌ مهلت‌ داده‌ شده‌ ، مخل‌ داراي‌ نواقص‌ بهداشتي‌ باشد ، بازرس‌ بهداشت مكلف است‌ مراتب‌ را به‌ مسئول‌ بهداشت‌ محل‌ گزارش‌ نمايد و مسئول‌ مذكور پس‌ از رسيدگي‌ و تائيد گزارش بازرس بهداشت‌ مكلف‌ است علاوه‌ بر معرفي‌ متخلف‌ به‌ دادگاه‌ محل‌ تعيين‌ شده‌ را با دستور كتبي‌ و صدوراخطار 24 تا 48 ساعته‌ موقتأ راي‌ مدت‌ حداقل‌ يك‌ هفته‌ تعطيل‌ و در مورد وسائط نقليه‌ دستور توقف‌ درپاركينگ‌ آن‌ را براي‌ مدت‌ حداقل‌ يك‌ هفته‌ به‌ نيروي‌ انتظامي‌ ابلاغ‌ نمايد .

ماده‌ 88 : تعطيل‌ موقت‌ محل‌ با لاك‌ و مهر و يا مهر و موم‌ كليه‌ درها و راههاي‌ نفوذي‌ و نقاط حساس‌ مانندشيرهاي‌ آب‌ و گاز و كنتور برق‌ و امثا آنها و در مورد وسائط نقليه‌ توقف‌ وسيله‌ نقليه‌ مربوطه‌ توسط نيروي‌ انتظامي‌در پاركينگ‌ و تنظيم‌ صورت‌ مجلس‌ انجام‌ و با نصب‌ اطلاعيه‌ علت‌ تعطيل‌ يا توقف‌ همراه‌ خواهد بود .

تبصره‌ 1 - مسئوليت‌ نگهداري‌ از لاك‌ و مهر و يا مهر و موم‌ و اطلاعيه‌ علت‌ تعطيل‌ يا توقف‌ بعهده‌ صاحب‌ يامدير مؤسسه‌ تعطيل‌ شده‌ و يا صاحب‌ و يا راننده‌ خودرو متوقف‌ شده‌ مي‌ باشد .

تبصره‌ 2 - شرايط توقف‌ وسيله‌ نقليه‌ و صورت‌ مجلس‌ و ساير موارد برخورد با وسيله‌ نقليه‌ طبق‌ دستورالعملي‌خواهد بود كه‌ توسط نيروي‌ انتظامي‌ و وزارت‌ بهداشت‌ مشتركأ تنظيم‌ مي‌ شود .

ماده‌ 89 : شكستن‌ لاك‌ و مهر و يا مهر و موم‌ و همچنين‌ برداشتن‌ موانع‌ ورود به‌ محل‌ تعطيل‌ شده‌ و يا ئداخل‌شدن‌ به‌ وسيله‌ نقليه‌ متوقف‌ شده‌ بدون‌ كسب‌ مجوز كتبي‌ از مسئول‌ بهداشت‌ محل‌ موجب‌ تعقيب‌ قانوني‌صاحب‌ يا مدير مؤسسه‌ تعطيل‌ شده‌ و يا صاحب‌ و راننده‌ خودرو متوقف‌ شده‌ خواهد بود .

ماده‌ 90 : پس‌ از انقضاي‌ مدت‌ تعيين‌ شده‌ براي‌ تعطيل‌ موقت‌ محل‌ يا توقف‌ وسيله‌ نقليه‌ ، صاحب‌ يا مديرمؤسسه‌ تعطيل‌ شده‌ يا صاحب‌ يا راننده‌ وسيله‌ نقليه‌ متوقف‌ شده‌ ضمن‌ سپردن‌ تعهد قابل‌ قبول‌ متضمن‌ اجراي‌قانون‌ به‌ مسئول‌ بهداشت‌ محل‌ ، تقاضاي‌ بازگشايي‌ محل‌ تعطيل‌ شده‌ يا رفع‌ توقف‌ وسيله‌ نقليه‌ متوقف‌ شده‌ رامي‌ نمايد . مسئول‌ بهداشت‌ محل‌ در صورت‌ قبول‌ تقاضا و تعهد متقاضي‌ ، محل‌ تعطيل‌ شده‌ را صرفأ براي‌ رفع‌نواقص‌ بهداشتي‌ با دستور كتبي‌ موقتأ بازگشايي‌ و حسب‌ مورد دستور رفع‌ توقف‌ خودرو متوقف‌ شده‌ را براي‌رفع‌ نواقص‌ صادر مي‌ نمايد .

ماده‌ 91 : بازگشايي‌ محل‌ و يا رفع‌ توقف‌ وسيله‌ نقليه‌ با شكستن‌ لاك‌ و مهر و يا مهر و موم‌ كليه‌ درها و راههاي‌نفوذي‌ و تنظيم‌ صورت‌ مجلس‌ انجام‌ و با نصب‌ اطلاعيه‌ حاوي‌ ، در حال‌ رفع‌ نواقص‌ بهداشتي‌ است‌ ، اجازه‌بهره‌ برداري‌ ندارد ، همراه‌ خواهد بود .

ماده‌ 92 : صاحب‌ يا مدير مؤسسه‌ يا وسيله‌ نقليه‌ ، پس‌ از رفع‌ كليه‌ نواقص‌ بهداشتي‌ ، تقاضاي‌ بهره‌برداري‌ ازمحل‌ يا وسيله‌ نقليه‌ را به‌ مسئول‌ بهداشت‌ محل‌ تسليم‌ و مسئول‌ مذكور موظف‌ است‌ مأمور نظارت‌ را ظرف‌ مدت‌دو روز اداري‌ جهت‌ بازرسي‌ اعزام‌ نمايد .

ماده‌ 94 : اقدام‌ به‌ بهره‌ برداري‌ قبل‌ از رفع‌ كليه‌ نواقص‌ بهداشتي‌ و اخذ مجوز بهره‌ برداري‌ از مسئول‌ بهداشت‌محل‌ ، موجب‌ تعطيل‌ مجدد محل‌ يا توقف‌ مجدد وسيله‌ نقليه‌ براي‌ حداقل‌ مدت‌ يك‌ ماه‌ بدون‌ نياز به‌

طي‌مراحل‌ مندرج‌ در مواد 86 و 87 اين‌ آئين‌ نامه‌ خواهد بود .

فصل‌ پنجم‌:

طبقه‌ بندي‌ اماكن‌ و مراكز و كارگاهها شمول‌ مواد اين‌ آئين‌ نامه‌و كارخانجات‌ از لحاظ

ماده‌ 95 : طبقه‌ بندي‌ اماكن‌ و مراكز و محلها از لحاظ شمول‌ مواد اين‌ آئين‌ نامه‌ بشرح‌ ذيل‌ است‌ :

1. كليه‌ مواد اين‌ آئين‌ نامه‌ باستثناي‌ مواد 41،45،48،65،و 72تا74شامل‌ محلهاي‌ تهيه‌ و فروش‌ مواد غذايي‌كه‌ داراي‌ محل‌ پذيرايي‌ از مشتري‌ مي‌ باشند از قبيل‌ رستوران‌ ، چلوكبابي‌ ، سلف‌ سرويس‌ ، تالار پذيرايي‌ ، كافه‌قنادي‌ و امثال‌ آنها مي‌ باشد .

2. كليه‌ مواد اين‌ آئين‌ نامه‌ باستثناي‌ مواد 7،8،12،24 لغايت‌ 26،45،48لغايت‌ 65،72لغايت‌ 74 شامل‌محلهاي‌ تهيه‌ و فروش‌ مواد غذايي‌ كه‌ داراي‌ محل‌ پذيرايي‌ از مشتري‌ بوده‌ ليكن‌ فاقد آشپزخانه‌ هستند از قبيل‌كبابي‌ ، حليم‌ پزي‌ ، آش‌ پزي‌ ، كله‌ پزي‌ ، جگركي‌ ، سيراب‌ و شيردان‌ ، اغذيه‌ و ساندويچ‌ ، پيتزا ، مرغ‌ سوخاري‌ ،چايخانه‌ و قهوه‌ خانه‌ ، آبميوه‌ و بستني‌ فروشي‌ ، بوفه‌ و امثال‌ آن‌ مي‌ باشد .

3. كليه‌ مواد اين‌ آئين‌ نامه‌ باستثناي‌ مواد 8،23،24،45لغايت‌ 65و70 لغايت‌ 74شامل‌ محلهاي‌ تهيه‌ و توزيع‌مواد غذايي‌ از قبيل‌ انواع‌ چلوكباب‌ ، چلوخورش‌ ، كباب‌ ، جوجه‌ كباب‌ ، پلو ، آش‌ و ... امثال‌ آنها كه‌ فاقدامكانات‌ پذيرايي‌ از مشتري‌ در محل‌ هستند مي‌ باشد.

4. كليه‌ مواد اين‌ آئين‌ نامه‌ باستثناي‌ مواد 7،8،10،12،24 لغايت‌ 29،32،41،45،48لغايت‌ 66،68،70 لغايت‌74،77و 84 شامل‌ سوپر ماركت‌ ، خواربار و لبينات‌ فروشي‌ و پخش‌ و عرضه‌ مواد غذايي‌ در فروشگاههاي‌بزرگ‌ ، تعاوني‌ و زنجيره‌ اي‌ مي‌ باشد.

5. كليه‌ مواد اين‌ آئين‌ نامه‌ باستثناي‌ مواد 23،24،28،29،32،45،46و48لغايت‌ 65،70لغايت‌ 74 شامل‌كارگاهها و كارخانجات‌ توليد انواع‌ مواد غذايي‌ و نيز نبات‌ و آب‌ نبات‌ پزي‌ ، قند ريزي‌ ، حلوا سازي‌ ، عصار (آبغوره‌ و آبليمو كشي‌ و تهيه‌ ترشيجات‌ ) ، خشكبار ، انواع‌ نان‌ ، لبنيات‌ سازي‌ ، كشك‌ سايي‌ و بستني‌ سازي‌ وامثال‌ آنها مي‌ باشد .

6. كليه‌ مواد اين‌ آئين‌ نامه‌ باستثناي‌ مواد 7،8،10،12،24 لغايت‌ 29،3233،45،48لغايت 66،68لغايت‌74،77،79،80و84 شامل‌ فروشگاههاي‌ گوشت‌ و مرغ‌ و ماهي‌ و ميگو و آلايش‌ خوراكي‌ دامي‌ و ساير موادپروتئيني‌ مي‌ باشد .

7. كليه‌ مواد اين‌ آئين‌ نامه‌ باستثناي‌ مواد 8،48لغايت‌ 65،68شامل‌ هتل‌ ها ، متل‌ ها ، مهمانخانه‌ ها و پانسيونهامي‌ باشد.

8. كليه‌ مواد اين‌ آئين‌ نامه‌ باستثناي‌ مواد 6،8،10،12،28،29،33،41،48لغايت‌ 65،68،69و 77 لغايت‌ 84شامل‌ مسافرخانه‌ ها و مهمانپذير ها مي‌ باشد .

9. كليه‌ مواد اين‌ آئين‌ نامه‌ باستثناي‌ مواد 4،6،7،8،10،12،23،24،26لغايت‌ 35،45،46و 66 لغايت‌ 84شامل‌ استخرهاي‌ شنا مي‌ باشد .

10. كليه‌ مواد اين‌ آئين‌ نامه‌ باستثناي‌ مواد 6،7،8،10،12،24 لغايت‌ 29 ،32،لغايت‌ 35 ، 41،45،48 لغايت‌56، 58 لغايت‌ 69 و 72 لغايت‌ 84 شامل‌ آرايشگاهها مي‌ باشد .

11. كليه‌ مواد اين‌ آئين‌ نامه‌ باستثناي‌ مواد 6،8،10،23،26،28،29،32،33،34،35،41،45،48 لغايت‌ 56و58 لغايت‌ 84 شامل‌ حمامها مي‌ باشد

12. كليه‌ مواد اين‌ آئين‌ نامه‌ باستثناي‌ مواد 8،23،28،29،32،34،35،45،48لغايت‌ 74،78و 84 شامل‌نانوائيها مي‌ باشد .

 13. كليه‌ مواد اين‌ آئين‌ نامه‌ باستثناي‌ مواد 7،8،10،12،24لغايت‌ 29،32،41،45،48 لغايت‌ 74،77،78و84 شامل‌ عطاري‌ و بقالي‌ مي‌ باشد .

14. كليه‌ مواد اين‌ آئين‌ نامه‌ باستثناي‌ مواد 7،8،10،12،24لغايت‌ 29،32،34،35،41،45،48 لغايت‌ 74و77 لغايت‌ 84 شامل‌ ميوه‌ و سبزي‌ فروشيها مي‌ شود .

15.ضوابط بهداشتي‌ و مفاد فني‌ آئين‌ نامه‌ اجرايي‌ ساير محلها و اماكن‌ و مراكز و كارگاهها و كارخانجات مشمول‌ اصلاح‌ ماده‌ 13 قانون‌ مواد خوردني‌ ، آشاميدني‌ ، آرايشي‌ و بهداشتي‌ متعاقبأ اعلام‌ خواهد شد ..